Cải cách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam đang mở ra một chương mới đầy hứa hẹn từ năm 2026. Với mục tiêu hiện đại hóa hệ thống thuế, đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế số và giảm gánh nặng cho người dân, những thay đổi này sẽ tác động sâu rộng. Bài viết này sẽ đi sâu vào lộ trình cải cách, các điểm mới quan trọng và những lợi ích dự kiến.
Tổng Quan Về Cải Cách Thuế TNCN 2026
Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách thuế thu nhập cá nhân của Việt Nam. Luật Thuế TNCN 2025, chính thức được Quốc hội thông qua vào ngày 10 tháng 12 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, mang đến nhiều cải tiến đáng kể. Mục tiêu cốt lõi là hiện đại hóa khung pháp lý, đồng thời cung cấp các biện pháp hỗ trợ thuế cần thiết cho các đối tượng thu nhập thấp và các hộ kinh doanh nhỏ. Do đó, sự điều chỉnh này không chỉ nhằm mục đích thu ngân sách mà còn hướng tới sự công bằng và khuyến khích phát triển kinh tế bền vững.
Mở Rộng Phạm Vi Thu Nhập Chịu Thuế
Một trong những điểm mới nổi bật là việc mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế để phản ánh đúng thực tế của nền kinh tế số. Cụ thể, các nguồn thu nhập mới từ các nền tảng số, thương mại điện tử và tài sản số sẽ được đưa vào diện điều chỉnh. Điều này bao gồm thu nhập từ các nền tảng số, thương mại điện tử, chuyển nhượng tài sản số (bao gồm tài sản ảo, token), chuyển nhượng giấy phép đấu giá biển số xe, tên miền .vn, trái phiếu xanh và tín chỉ carbon. Hơn nữa, các quy định mới nhằm tăng cường sự tuân thủ thuế thông qua các yêu cầu báo cáo được cập nhật. Vì vậy, các cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực này cần nắm rõ quy định mới.
Ngoài ra, luật mới cũng quy định một mức thuế suất riêng 5% cho thu nhập từ dịch vụ và sản phẩm số. Mức thuế này áp dụng cho cả đối tượng cư trú và không cư trú. Điều này cho thấy sự thích ứng của hệ thống thuế với xu hướng toàn cầu hóa và số hóa ngày càng mạnh mẽ.
Các Khoản Miễn Thuế Mới
Bên cạnh việc mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế, luật mới cũng đưa ra nhiều khoản miễn thuế đáng chú ý. Cụ thể, chuyên gia nước ngoài làm việc trong các chương trình ODA và các dự án phi chính phủ sẽ được miễn thuế. Hơn nữa, có các quy định tạm miễn thuế và giảm thuế cho các chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong các lĩnh vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và công nghệ cao. Điều này nhằm thu hút và giữ chân nhân tài, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp mũi nhọn.
Đặc biệt, thu nhập từ việc chuyển nhượng lần đầu các chứng chỉ giảm phát thải và tín chỉ carbon cũng được miễn thuế. Đồng thời, lương và thu nhập liên quan đến các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước cũng sẽ được miễn thuế TNCN. Cuối cùng, thu nhập từ bản quyền và quyền sở hữu trí tuệ phát sinh từ các nhiệm vụ khoa học và đổi mới sáng tạo được thương mại hóa cũng thuộc diện miễn thuế. Những chính sách này thể hiện sự ưu tiên của Nhà nước đối với hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Những Thay Đổi Chính Trong Biểu Thuế TNCN
Cải cách thuế TNCN 2026 không chỉ dừng lại ở việc mở rộng phạm vi thu nhập mà còn có những điều chỉnh quan trọng về biểu thuế lũy tiến. Những thay đổi này nhằm mục đích giảm bớt gánh nặng thuế cho người nộp thuế, đặc biệt là những người thuộc nhóm thu nhập trung bình và cao, đồng thời tăng cường tính công bằng trong hệ thống thuế.
Giảm Số Lượng Bậc Thuế
Một trong những thay đổi lớn nhất là việc giảm số lượng bậc thuế trong biểu thuế lũy tiến từ bảy xuống còn năm bậc. Trước đây, biểu thuế cũ có tới 7 bậc với các mức thuế suất khác nhau, gây ra sự phức tạp và đôi khi tạo ra những bước nhảy đột ngột về nghĩa vụ thuế khi thu nhập tăng lên. Với việc giảm xuống còn 5 bậc, cấu trúc thuế trở nên đơn giản hơn, dễ hiểu hơn và giúp người nộp thuế dễ dàng ước tính nghĩa vụ của mình. Điều này cũng giúp giảm thiểu tình trạng “nhảy cóc” thuế giữa các bậc.
Cụ thể, theo Luật Thuế TNCN 2025, biểu thuế lũy tiến được điều chỉnh như sau:
- Bậc 1: Thu nhập tính thuế đến 5 triệu đồng/tháng, thuế suất 5%.
- Bậc 2: Thu nhập tính thuế trên 5 triệu đến 10 triệu đồng/tháng, thuế suất 10%.
- Bậc 3: Thu nhập tính thuế trên 10 triệu đến 18 triệu đồng/tháng, thuế suất 15%.
- Bậc 4: Thu nhập tính thuế trên 18 triệu đến 32 triệu đồng/tháng, thuế suất 20%.
- Bậc 5: Thu nhập tính thuế trên 32 triệu đồng/tháng, thuế suất 35%.
Như vậy, bậc thuế cao nhất 35% sẽ chỉ áp dụng cho thu nhập từ 32 triệu đồng/tháng trở lên, thay vì 80 triệu đồng/tháng như trước đây. Tuy nhiên, cách tính này dựa trên thu nhập tính thuế, sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ. Theo thông tin mới nhất, mức thuế suất 35% này được cho là vẫn “vừa phải” theo tiêu chuẩn quốc tế.
Điều Chỉnh Ngưỡng Thu Nhập Chịu Thuế
Cùng với việc giảm bậc thuế, các ngưỡng thu nhập giữa các bậc cũng được điều chỉnh. Điều này có nghĩa là một phần thu nhập lớn hơn sẽ nằm trong các bậc thuế suất thấp hơn. Theo đó, mức thuế suất 5% sẽ áp dụng cho thu nhập hàng tháng lên tới 10 triệu đồng. Mức thuế suất cao nhất 35% sẽ áp dụng cho thu nhập hàng tháng vượt quá 100 triệu đồng. Điều này trái ngược với quy định cũ, nơi ngưỡng này là 80 triệu đồng. Do đó, những người có thu nhập cao sẽ có sự thay đổi trong nghĩa vụ thuế của mình.
Quan trọng hơn, luật mới đã nâng ngưỡng doanh thu được miễn thuế TNCN đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đồng thời, ngưỡng này cũng là mức được khấu trừ trước thuế theo tỷ lệ doanh thu. Ước tính, với quy định này, khoảng 90% trong số hơn 2,54 triệu hộ kinh doanh sẽ được miễn thuế. Mục tiêu là giảm bớt gánh nặng tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh của các hộ gia đình và cá nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là một động thái tích cực nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ.
Các Khoản Khấu Trừ và Giảm Trừ Mới
Ngoài những thay đổi về biểu thuế, cải cách thuế TNCN 2026 còn tập trung vào việc tăng cường các khoản giảm trừ, đặc biệt là các chi phí liên quan đến y tế và giáo dục. Điều này thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đến đời sống và phúc lợi của người dân.
Khấu Trừ Chi Phí Y Tế và Giáo Dục
Một điểm mới quan trọng là việc bổ sung các khoản chi phí y tế và giáo dục vào danh sách các khoản được khấu trừ. Các khoản chi này, áp dụng cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc, sẽ được khấu trừ trong giới hạn do Chính phủ quy định. Mục đích của quy định này là để chia sẻ gánh nặng tài chính thực tế mà người nộp thuế phải gánh chịu. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các gia đình có con nhỏ hoặc có người thân cần chăm sóc y tế thường xuyên. Bạn có thể tìm hiểu thêm về cách nắm bắt các khoản khấu trừ mới cho gia đình để tối ưu hóa lợi ích.
Điều Chỉnh Khoản Giảm Trừ Cá Nhân và Người Phụ Thuộc
Phương pháp điều chỉnh các khoản giảm trừ cá nhân và người phụ thuộc cũng có sự thay đổi. Thay vì dựa vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI) như trước đây, luật mới quy định việc điều chỉnh này sẽ căn cứ vào điều kiện kinh tế – xã hội hiện hành. Theo một Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khoản giảm trừ cá nhân sẽ tăng từ 11 triệu đồng lên 15,5 triệu đồng/tháng. Tương tự, khoản giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc sẽ tăng từ 4,4 triệu đồng lên 6,2 triệu đồng. Những thay đổi này dự kiến sẽ giúp nhiều người lao động thoát khỏi diện phải nộp thuế TNCN, đặc biệt là những người có thu nhập thấp và trung bình.
Ví dụ, một cá nhân không có người phụ thuộc, với thu nhập 17 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản bảo hiểm xã hội và áp dụng giảm trừ cá nhân mới, sẽ không phải nộp thuế. Tương tự, một người có một người phụ thuộc với thu nhập 24 triệu đồng/tháng, hoặc một người có hai người phụ thuộc với thu nhập 31 triệu đồng/tháng, cũng sẽ nằm ngoài diện chịu thuế theo cơ cấu lũy tiến mới. Những điều chỉnh này nhằm đảm bảo hệ thống thuế công bằng hơn và giảm bớt gánh nặng cho các gia đình.
Những Thay Đổi Khác
Ngoài các điểm chính đã nêu, lộ trình cải cách thuế TNCN 2026 còn bao gồm nhiều quy định mới nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế và thích ứng với sự phát triển của công nghệ.
Quy Định Về Thuế Khấu Trừ
Luật mới sẽ làm rõ hơn các yêu cầu về thuế khấu trừ. Các hướng dẫn chi tiết hơn sẽ được ban hành để xác định rõ trách nhiệm của các tổ chức trong việc khấu trừ thuế. Đồng thời, luật cũng xác định rõ các loại thu nhập yêu cầu người nộp thuế phải tự khai và nộp. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý thuế, đồng thời giảm thiểu các trường hợp gian lận thuế.
Thúc Đẩy Chuyển Đổi Số Trong Quản Lý Thuế
Luật Quản lý thuế 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, cũng phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ sang quản lý thuế dựa trên công nghệ và dữ liệu. Luật này nhấn mạnh việc số hóa, minh bạch hóa và giảm bớt gánh nặng hành chính cho người nộp thuế. Đặc biệt, quy định về khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, cho thấy một bước tiến lớn trong việc áp dụng công nghệ vào quản lý thuế. Điều này phù hợp với xu hướng chung của cách mạng công nghiệp 4.0.
Luật Quản lý thuế mới quy định rõ người nộp thuế bao gồm cả cá nhân, tổ chức nước ngoài kinh doanh hoặc có thu nhập tại Việt Nam, cũng như các cá nhân, tổ chức nước ngoài kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số khác. Điều này đòi hỏi các nhà điều hành nền tảng phải chủ động hơn trong việc thu thuế từ các đối tượng này, tăng cường sự chắc chắn cho cơ quan thuế và đặt ra các nghĩa vụ vận hành, báo cáo mới cho các nhà điều hành nền tảng, ví dụ như khấu trừ và nộp thuế thay cho các thương nhân nước ngoài. Bạn có thể tìm hiểu thêm về nghĩa vụ thuế cho Digital Nomad tại Việt Nam để hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến cá nhân làm việc từ xa.
Tác Động Dự Kiến Của Cải Cách
Cải cách thuế TNCN 2026 được kỳ vọng sẽ mang lại những tác động tích cực trên nhiều phương diện.
Giảm Gánh Nặng Thuế Cho Phần Lớn Người Dân
Với việc điều chỉnh biểu thuế, tăng các khoản giảm trừ, nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp và trung bình, sẽ được hưởng lợi trực tiếp. Số lượng người nộp thuế TNCN dự kiến sẽ giảm đáng kể, giúp họ có thêm thu nhập để chi tiêu và tái đầu tư. Bộ Tài chính ước tính, sự thay đổi này có thể làm giảm nguồn thu ngân sách quốc gia khoảng 8.740 tỷ đồng (tương đương 358 triệu USD). Tuy nhiên, nhìn về dài hạn, việc này có thể kích thích tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.
Khuyến Khích Đầu Tư Vào Khoa Học Công Nghệ và Kinh Tế Số
Việc đưa các nguồn thu nhập từ kinh tế số vào diện điều chỉnh và có các ưu đãi thuế riêng biệt cho các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho thấy định hướng phát triển của Việt Nam. Các chính sách này không chỉ nhằm mục đích thu thuế mà còn là công cụ để khuyến khích các hoạt động có giá trị gia tăng cao, thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp mới. Điều này phù hợp với chiến lược chuyển đổi số quốc gia và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bạn có thể tham khảo thêm về chính sách thuế mới cho nhà đầu tư tiền điện tử để thấy rõ hơn sự thích ứng của Việt Nam với các loại tài sản số.
Tăng Cường Tính Minh Bạch và Tuân Thủ
Luật Quản lý thuế mới và các quy định chi tiết hơn về khấu trừ thuế sẽ giúp tăng cường tính minh bạch trong hệ thống thuế. Việc áp dụng công nghệ vào quản lý thuế cũng giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn, đồng thời giảm thiểu các thủ tục hành chính rườm rà cho người nộp thuế. Hơn nữa, việc làm rõ trách nhiệm của các nền tảng số trong việc thu thuế sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ tuân thủ thuế trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
Khi nào Luật Thuế TNCN 2025 chính thức có hiệu lực?
Luật Thuế TNCN 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Tuy nhiên, các quy định về khai, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ có hiệu lực sớm hơn, từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.
Số lượng bậc thuế TNCN mới là bao nhiêu?
Số lượng bậc thuế TNCN mới được giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Bậc thuế cao nhất 35% sẽ áp dụng cho thu nhập tính thuế trên 32 triệu đồng/tháng.
Ngưỡng doanh thu miễn thuế TNCN cho hộ kinh doanh thay đổi như thế nào?
Ngưỡng doanh thu miễn thuế TNCN cho hộ kinh doanh đã được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm.
Các khoản chi phí nào sẽ được khấu trừ trong Luật Thuế TNCN mới?
Luật Thuế TNCN mới bổ sung các khoản chi phí y tế và giáo dục của người nộp thuế và người phụ thuộc vào danh sách các khoản được khấu trừ, trong giới hạn quy định của Chính phủ.
Ai là đối tượng chịu tác động chính từ việc tăng khoản giảm trừ cá nhân và người phụ thuộc?
Việc tăng khoản giảm trừ cá nhân và người phụ thuộc sẽ giúp nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm có thu nhập thấp và trung bình, giảm bớt gánh nặng thuế, thậm chí thoát khỏi diện phải nộp thuế.
Kết Luận
Lộ trình cải cách thuế TNCN Việt Nam 2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống thuế hiện đại, công bằng và hiệu quả. Những thay đổi về biểu thuế, mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế, bổ sung các khoản khấu trừ và giảm trừ mới, cùng với việc đẩy mạnh số hóa quản lý thuế, đều hướng tới mục tiêu giảm gánh nặng cho người dân, khuyến khích phát triển kinh tế số và khoa học công nghệ. Các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời các quy định mới để đảm bảo tuân thủ và tận dụng tối đa các lợi ích từ những cải cách này.
“`